سلطان محمد مطربي سمرقندي
264
تذكرة الشعراء ( فارسي )
احوال صاحب نيّت ، ثبت گرديده ، از آن كاغذ حكم مىكرد . چون احوال را تمام مىخواند ، آن دريچه باز پوشيده مىشد ؛ به غايت عجيب بود و اين صورت را مؤلف اين اوراق در بخارا ، در كوى غازيان در منزل حاجى جشمان ، مشاهده نموده بود و بسيارى از سلاطين و خواقين و اهالى و اماجد و اكابر و اهل زمان ، به تفرّج « 1 » اين صورت ، مىآمدند و تعجّبها مىكردند و صورت صندوق ، بدينگونه بود . « 2 » ملا جلالى طبع خوب داشت و اين مطلع را بسيار نيكو گفته : مطلع : صبح كه بهر بزم مَى ، سوى چمن شتافتم * نرگس مَىپرست را دست به كاسه يافتم [ « 59 » ] [ جانى كابلى ] [ متوفى 985 ق / 1577 م ] جانى كابلى ، مردى بود فاضل و در طريق علم عامل ، اكتساب علوم ، در ولايت هندوستان نموده و طريق تحصيل را ، به پايان پيموده ، در فنّ معمّا و عروض و قوافى و گفتن تواريخ ، ماهر ظاهر مىشد و از اسباب دنيوى ، به موجب دلخواه او را ، حاصل آمده بود و به مضمون قطعه :
--> ( 1 ) . در نسخهء استنساخ شده : ( تفرّخ ) . ( 2 ) . در نسخهء اصل يك ورق براى شكل صندوق ، خالى گذاشته ، ولى تصوير نشده است ( ج ) . ( 59 ) . جانى تيميان بخارايى كابلى ، از ملازمان همايون شاه كه توسط غلام خود مسموم گرديد و چشم از جهان فروبست : صحف ابراهيم ، برگ 89 ، ( ش 88 ) ؛ شام غريبان ، ص 65 - 66 ؛ تذكرهء حسينى ، ص 88 ؛ الذريعه ، 9 / 1 / 190 ؛ قاموس الاعلام ، 2 / 1762 ؛ نفايس المآثر ، برگ 110 ؛ مرآت جهاننما ، برگ 57 ؛ منتخب التواريخ ، ص 477 - 480 ؛ صبح گلشن ، ص 100 ؛ لغتنامهء دهخدا ، 5 / 6535 ؛ شمع انجمن ، ص 108 ؛ فرهنگ سخنوران ، 1 / 205 ؛ تاريخ نظم و نثر در ايران ، 1 / 560 و 2 / 835 ؛ مخزن الغرائب ، ص 607 - 608 ؛ فرهنگ شعراى فارسىگوى شبهقاره ، 1 / 174 ؛ تخلصنامهء جاويدان ، 1 / 282 - 283 ؛ مجمع الشعراى جهانگيرشاهى ، ص 72 - 73 و 243 - 244 ؛ گلزار جاويدان ، 1 / 303 .